Jak wykonać szkic obrazu? 3 kroki

Każda twórczość jest efektem obserwacji jego autora. Odzwierciedla jego myśli i stan ducha. Przefiltrowana przez świadomość oraz emocje staje się indywidualnym i niepowtarzalnym przekazem twórcy. Przelewa na papier to, co dostrzega w swoim otoczeniu.

To nasza świadomość kształtuje sposób i jakość obserwacji. Jej stan bezpośrednio wpływa na naszą twórczość. Na pewno znasz to uczucie, kiedy wykonane przez ciebie dzieło sprzed lat dziś wydaje ci się mało profesjonalne i zmieniłbyś prawie wszystko: począwszy od proporcji, przez kolorystykę i detale. To nic innego jak efekt twojej świadomości, która z biegiem lat rozwinęła się kształtując nowe spojrzenie. Dlatego nie istnieje takie stwierdzenie jak: skończony obraz. Obraz możemy poprawiać, ulepszać, zmieniać każdego dnia. Na tyle, na ile pozwala nam materiał, na którym pracujemy. Umiejętność obserwacji odgrywa kluczową rolę w malowaniu. Dlaczego? Bo malujemy to, co jesteśmy w stanie dostrzec.

Artyści obserwują

Obserwują otoczenie, kolory, kształty i formy. Dostrzegają szczegóły i zagłębiają się w to, co niewidoczne dla oczu. Szkic odgrywa bardzo ważną rolę w procesie twórczym. Stanowi fundament, na którym opiera się późniejsza kompozycja. Warto jest pamiętać, żeby każdy obraz dokładnie zaplanować na płótnie, uwzględniając proporcje i zaznaczając ważne elementy obrazu. Bez tego jest duże prawdopodobieństwo, że kompozycja nam się „rozjedzie” lub później zabraknie nam miejsca. No może poza tymi obrazami, które mają być swoistą abstrakcją i ekspresyjnym działaniem twórcy. W ich przypadku szkic może działać bardzo niekorzystnie, ponieważ cała idea polega na przypadkowości i nieszablonowej kreacji twórcy. Obrazów abstrakcyjnych nie obserwujemy, je zdecydowanie tworzymy w oparciu o nasze emocje i intuicje – ale nie o nich tutaj mowa.

Patrz i szkicuj

Ćwiczenia z martwą naturą uczą nas w jaki sposób obserwować, by odtworzyć na kartce dokładnie to na co w tej chwili patrzymy. Posługując się martwą naturą zaprezentuję poniżej, krok po kroku, jak poprawnie wykonać szkic obrazu. Naszą martwą naturą jest: jabłko i wysokie naczynie na wodę ułożone obok siebie, stojące na stoliku przykrytym gęstym materiałem. Poniżej opiszę jak po kolei narysować naczynie, obok jabłko, dokładnie tak jak są ułożone względem siebie, uwzględniając proporcje i zaznaczając kształty.

Narzędzie do wykonania szkicu

Bardzo ważną kwestią jest to, jakie narzędzie wykorzystamy do stworzenia szkicu. Za każdym razem, niezależnie od wybranej techniki, musisz pamiętać, że twój szkic musi być wykonany na tyle delikatnie, by z każdym kolejnym etapem malowania zanikał, aż do momentu całkowite zamalowania. Najbardziej powszechnym narzędziem do wykonania szkicu jest ołówek. Jednak w przypadku niektórych technik tj. akwarela, pastele, szkic wykonany ołówkiem jest wyraźny i pozostanie widoczny już do końca. W takich sytuacjach zalecam wykonanie szkicu tym samym narzędziem w możliwie najjaśniejszej tonacji tak, by dało się go później całkowicie zamalować.

Technika Narzędzie
Malarstwo: akrylowe, plakatowe, tempera, akwarela pędzel średniej wielkości oraz jasny kolor farby, np. cytrynowy, beżowy, jasno-błękitny itd.
Rysunek ołówkiem lub węglem rysunkowym ołówek – najlepiej HB
Kredka kredka o jasnym kolorze, np. cytrynowy, beżowy, jasno-błękitny itd.
Flamastry, cienkopis ołówek – najlepiej HB
Pastele suche/olejne kredka pastelowa o jasnym kolorze, np. cytrynowy, beżowy, jasno-błękitny itd.
Tusz kreślarski ołówek – najlepiej HB

 

W przypadku malarstwa warto zwrócić uwagę na to jaki kolor będzie dominował na obrazie. Bardzo rozjaśniony sprawdzi się idealnie w roli szkicu kompozycji, który później bez problemu uda się zamalować.

Krok 1. Linia horyzontu

Kojarzysz tę dziwną pozę artysty, który z przymrużonym okiem i wyciągniętą przed siebie ręką, trzymającą w dłoni ołówek w poziomie, próbuje „coś odmierzyć”? To jest właśnie ten moment, w którym wyznacza linię horyzontu.

Linia ta zawsze powinna znajdować się dokładnie na wysokości twojego wzroku. Nie wyżej, nie niżej. Dokładnie na wprost ciebie. Kiedy trzymasz tak ołówek, a wzrok skupiasz na martwej naturze zaczynasz kątem oka dostrzegać jak pozioma linia ołówka dzieli twoją kompozycję na pół.

Twoim zadaniem jest narysować poziomą linię na przygotowanym podkładzie: kartce papieru lub płótnie. Wykonaj kreskę delikatnie, ciągnąc ją przez całą długość obrazu. Przy okazji zaznaczania linii horyzontu, warto jest wyznaczyć dodatkowo środek kompozycji stawiając kropkę mniej więcej w połowie linii. Będzie twoim punktem odniesienia na dalszych etapach tworzenia szkicu.

Krok 2. Kontury

Patrząc na kompozycję skup swój wzrok jedynie na konturach widoku. Wyobraź sobie jak całe wypełnienie znika. Nie ma kolorów, trójwymiarowych kształtów, nie wiesz w których miejscach naczynie jest wklęsłe, a gdzie wypukłe, z której strony pada światło, a gdzie znajduje się cień. Koncentruj się tylko na konturach kompozycji, wyobrażając sobie je wyraziste, jaskrawe np. na granatowym lub czarnym tle.

Twoim zadaniem jest zaznaczyć kontury na twoim podkładzie zgodnie z linią horyzontu. Przypomnij sobie jak podzieliła twoją martwą naturę na dwie połowy. Zaznacz kontury szybko i ekspresyjnie, „na oko” kreśląc ile przestrzeni zajmują konkretne elementy kompozycji, jak duża część znajduje się nad i pod linią horyzontu.

Krok 3. Proporcje

Po szybkim zaznaczeniu konturów obrazu przyszedł czas na skupieniu się na szczegółach. Krok trzeci to odmierzanie proporcji. Najważniejszy element szkicu. Żeby prawidłowo zaznaczyć proporcje musisz bardzo uważnie przyglądać się swojej kompozycji. Długo i intensywnie. Obserwować każdy szczegół i to jak względem innych jest ułożony.

Przygotowałam kilka pytań, które z pewnością ułatwią ci odmierzenie proporcji założonej kompozycji:

  1. Gdzie znajduje się jabłko? Obok naczynia z wodą, przed nim czy jest schowane za?
  2. O ile wyższe jest naczynie od jabłka? Czy mierzy wysokość 2 jabłek, czy może 3?
  3. Jak szerokie jest naczynie w stosunku do jabłka? Jest szerszy, węższy czy równy?
  4. Czy materiał zasłania jabłko? Jeśli tak, to jak dużą powierzchnię?
  5. Czy materiał zasłania naczynie? Czy podobnie jak jabłko, czy zdecydowanie bardziej lub mniej?

Zadawanie takich pytań i bardziej szczegółowych jest bardzo przydatne. Im więcej pytań zadasz, tym uważniej przyjrzysz się swojej kompozycji co ułatwi ci proces szkicowania. Pytania, które zaproponowałam wyżej są absolutnie uniwersalne. Wystarczy, że jabłko zamienię na przedmiot A, naczynie na B, materiał niech będzie C i dorzucę jeszcze przedmiot D i E. Spójrz:

  1. Gdzie znajduje się A? Obok B, przed nim czy jest schowane za?
  2. O ile wyższe jest B od A? Czy mierzy wysokość 2 x A, czy może 3 x A?
  3. Jak szerokie jest B w stosunku do A? Jest szerszy, węższy, czy równy?
  4. Czy C zasłania A? Jeśli tak, to jak dużą powierzchnię?
  5. Czy C zasłania B? Czy podobnie jak A, czy zdecydowanie bardziej lub mniej?
  6. Gdzie znajduje się D w stosunku do A i B? Jest obok, nad, pod czy schowane za?
  7. Czy wysokość D jest podobna do A?
  8. Czy szerokość E jest taka sama jak A, czy bardziej jak B?

… itd.

Pytań możesz zadawać sobie po cichu nieskończenie wiele.

Podczas mierzenia proporcji może okazać się, że pierwotny szkic stanie się nieczytelny. Wtedy wybierz ciemniejszy kolor farby i zaznacz delikatnie prawidłowe krawędzie, do których będziesz odnosić się na kolejnych etapach.

Sprawdź poprawność szkicu

Szkic bywa niesforny. Czasami kiedy zbyt długo skupiamy się na pewnej czynności i wpatrujemy się w nią intensywnie, nasz mózg projektuje obraz w głowie i po pewnym czasie nieświadomie zaczynamy rysować nasze wyobrażenie, nie zwracając już większej uwagi na na martwą naturę.

Poniżej przedstawię ci 4 propozycje, jak możesz sprawdzić poprawność szkicu:

  1. Odsuń się od kartki lub płótna i spójrz na swój obraz z odległości. Porównaj z martwą naturą i obejrzyj go z każdej strony. Z bliska pewnych rzeczy nie uda ci się dostrzec, dlatego warto jest co jakiś czas spojrzeć na obraz z daleka.
  2. Zrób sobie chwilę przerwy. Pozwól żeby twój umysł odpoczął. Zajmij się zupełnie inną czynnością na krótką chwilę. Wystarczy 5-10 minut oderwania się od kartki, żeby spojrzeć na swoje dzieło świeżym spojrzeniem.
  3. Spójrz na swój obraz przez inny obiektyw. To jest ciekawe zjawisko, które z pewnością przyniesie wiele korzyści. Wykonaj zdjęcie aparatem lub telefonem twojemu szkicowi. Obejrzyj swoją pracę w obiektywie.
  4. Jeśli masz dostęp do lustra, które zmieści w całości wybrany przez ciebie format stań przed nim i spójrz na swój obraz w odbiciu lustrzanym. To ciekawy sposób na obejrzenie twojego obrazu z innej perspektywy.

Badając poprawność szkicu warto żebyś nie ograniczał się do jednej opcji, ale przetestował kilka.

Dobra wiadomość jest taka, że w przypadku większości technik szkic możesz poprawiać na każdym etapie. Malarstwo daje ci największe możliwości poprawiania obrazu. Dopóki obraz nie jest zabezpieczony lakierem lub medium, możesz wiele razy go zmieniać domalowując nowe elementy albo zamalowując zbędne. Gorzej jest w przypadku technik typu flamaster, cienkopis, a nawet ołówek – z nimi należy obchodzić się ostrożnie. Ze względu na intensywny i widoczny ślad narzędzia trudno jest nanosić kolejne poprawki. Im mniej poprawek nanieniesz, tym lepiej.

Co jeśli nie mamy do czynienia z martwą naturą?

Niezależnie od tego co chcesz tworzyć i czym, pamiętaj że szkic trzyma obraz „w kupie”. To oznacza, że im lepiej go wykonamy tym bardziej będziemy zadowoleni z naszego obrazu później. Szkic wykonuje się zarówno w przypadku  pleneru, portretowania czy przerysowania obrazu z fotografii lub innego nośnika. Pytania zadajemy sobie analogicznie obserwując wybrany motyw. Zasada w każdym z przypadków jest taka sama i sprawdza się w pełni. Nawet jeśli zdecydujesz się stworzyć coś z wyobraźni, warto jest przełożyć pomysł najpierw w formie szkicu.

Od ogółu do szczegółu

Na zakończenie pamiętaj o złotej zasadzie: od ogółu do szczegółu. Szkic wykonaj bardzo ogólnie, szybko i zdecydowanie. Dzięki temu, na każdym kolejnym etapie będziesz mógł go swobodnie poprawiać. Jeśli zbyt dużo czasu mu poświecisz na początku, a później okaże się, że coś w nim nie gra, cała twoja praca pójdzie na marne.

0